Thursday, November 16, 2017

Ung thư đừng để quá muộn: 20 dấu hiệu nên đi khám ung thư

 

    Ung thư đừng để quá muộn: 20 dấu hiệu nên đi khám ung thư
Bác sĩ Trần Quốc Khánh
Bệnh viện hữu nghị Việt Đức chia sẻ 20 dấu hiệu có thể bạn đã bị ung thư như vã mồ hôi về đêm, đau bụng, rối loạn tiểu tiện, đại tiện, đau nhức xương về đêm, ho, da xanh...
Bác sĩ Khánh cho biết, so với các bệnh lý khác, bệnh ung thư tỷ lệ gặp nhiều, người quen hay người thân của bạn bè phải nhập viện điều trị đều có liên quan tới ung thư. Trong khi đó, đa phần người Việt Nam phát hiện ở giai đoạn muộn, tiên lượng dè dặt.
Ung thư đừng để quá muộn: BS viện Việt Đức cảnh báo 20 dấu hiệu nên đi khám ung thư
Móng tay chuyển sang màu trắng có thể ung thư hạch, móng tay màu nâu xám nghĩ đến ung thư vú, móng tay chuyển sang màu đen nghĩ đến ung thư vú...
Chính vì thế, Bác sĩ Khánh cho rằng cách phát hiện ung thư sớm nhất là khám định kỳ phát hiện sớm khi bệnh ung thư chưa có triệu chứng để có tiên lượng tốt.
Ung thư phòng bệnh hơn chữa bệnh từ thể dục, rèn luyện, sinh hoạt phải tốt, có dự phòng tốt để ung thư phát triển thì tiên lượng kém. Dấu hiệu ung thư hay gặp để mọi người đến bệnh viện khám tuy nhiên, Bác sĩ Khánh cho biết khi có dấu hiệu này thì bệnh không còn sớm nữa.
1.- Dấu hiệu đầu tiên khó tiêu, khó nuốt, thay đổi khẩu vị ăn:
Đây là dấu hiệu sớm nhất của ung thư đường tiêu hóa, gan mật, dạ dày, ung thư đại trực tràng, ung thư buồng trứng ở phụ nữ cũng có mối liên quan đến triệu chứng khó tiêu, khó nuốt, thay đổi khẩu vị ăn. Bệnh kéo dài lâu rất nguy hiểm.
Các triệu chứng trên kéo dài trên 2 tuần cần kiểm tra sức khỏe, nên siêu âm ổ bụng, nội soi đại trực tràng, phụ nữ khám sản phụ khoa và khám sàng lọc buồng trứng.
Ung thư xương cũng làm thay đổi chế độ ăn do thay đổi canxi máu trong xương. Ung thư xương chẩn đoán kèm theo các dấu hiệu đau xương đau về đêm, sáng, làm các xét nghiệm sớm chụp Xquang thường xuyên, xạ hình xương.
2.- Khó thở và tức ngực thường xuyên,
Đầu tiên là ung thư phổi. Dấu hiệu khó thở đã là ở giai đoạn tương đối muộn có khối u ở lồng ngực, tràn dịch phổi gây chèn ép phế nang, khó thở. Ung thư buồng trứng cũng gây khó thở tức ngực ở nữ giới. Trên 30 - 35 tuổi có dấu hiệu này cần kiểm tra.
3.- Ho kéo dài. 
Với dấu hiệu này đầu tiên ở các nước đang phát triển như Việt Nam bệnh hay gặp đó là lao phổi, ho kéo dài, ho có đờm, sốt về chiều, sốt nhẹ khoảng 37,8 38,2 độ. Người gầy, mệt mỏi thường xuyên nên chụp Xquang phổi vì có thể ho kéo dài còn là ung thư phổi.
4. Dấu hiệu thay đổi đi tiểu, đại tiện không có nguyên nhân. 
Khi ngộ độc thực phẩm, dạ dày thay đổi nhưng không có dấu hiệu ngộ độc mà đi ngoài thường xuyên.
Cảm giác mót rặn, đi tiểu nhiều hơn, đi tiểu không thoải mái, đi ngoài phân khác màu, phân thay đổi khuôn phân, màu đen, tiểu buốt, tiểu máu đó là biểu hiện điển hình của bệnh lý đường tiêu hóa, tiểu tiện bệnh của niệu quản, bàng quang, tiền liệt tuyến, thận, niệu đạo.
Đặc biệt những người đi ngoài phân đen thường xuyên, có máu thường nghĩ đến bệnh ác tính. Trong trường hợp này chỉ cần nội soi đường tiêu hóa, thăm dò siêu âm ổ bụng. Còn rối loạn tiểu tiện có thể nghĩ đến ung thư tiết niệu siêu âm tiền liệt uyến, bàng quang, niệu đạo khi nghi ngờ cần chụp cắt lớp.
5. Trên da xuất hiện vết loét lâu liền ở lưỡi, miệng
Cần nghĩ đến ung thư da, bác sĩ sẽ lấy tế bào xét nghiệm tế bào học để xem ác tính hay lành tính.
6. Ù tai, mờ mắt, nghẹt mũi một bên 
Triệu chứng điển hình của ung thư vòm họng. Khi có dấu hiệu đó cần đi khám ngay. Các tổn thương khối u ở vùng mặt cổ thì phải đi khám hàm mặt.
7. Người ướt mồ hôi về đêm. 
Cơ thể khi có mồ hôi về đêm chưa rõ ràng nhưng có hai ý tuyết khi bị ung thư có quá tình chiến đấu của cơ thể với khối u làm cho cơ thể mình mất nước.
Thay đổi hooc môn làm bệnh nhân hay vã mồ hôi về đêm, kéo dài hai tuần cần khám tổng thể có thể đó là ung thư hệ bạch huyết, ung thư xương, ung thư máu, ung thư gan
8. Hạch nổi ở thượng đòn, hạch ở dưới hàm, hạch bẹn.
Hầu như các loại ung thư ở giai đoạn muộn đều có tổn thương hạch nhất là ung thư máu, ung thư hạch bạch huyết. Khi xuất hiện hạch to bất thường, đau cần đi khám ngay. Có thể sinh thiết, phẫu thuật xem có phải hạch lai, viêm nhiễm, ung thư không. Từ 10 ngày trở lên cần kiểm tra ngay.
9. Các món tay, móng chân thay đổi hình dạng màu sắc.
Móng tay chuyển sang màu trắng có thể là ung thư hạch, móng tay màu nâu xám nghĩ đến ung thư vú, móng tay chuyển sang màu đen nghĩ đến ung thư vú, móng tay thay đổi, biến dạng có thể là ung thư phổi.
10. Chảy máu. 
Dấu hiệu này là dấu hiệu hay gặp nhưng không phải sớm nữa đó là chảy máu bất thường như đi ngoài phân đen có thể ung thư đường tiêu hóa, đi tiểu ra máu ung thư bàng quang, ung thư thận.
Rong huyết, rong kinh, chảy máu bất thường giưa kỳ kinhm chảy máu chân răng, chảy máu miệng ung thư miệng, lưỡi, vòm. Chảy máu ở núm vú thì đã là dấu hiệu muộn, biểu hiện này tương đối muộn của bệnh ung thư.
11. Dấu hiệu đau nhức như đau bụng âm ỉ, đau về đêm gần sáng. 
Trên 40 - 50 đau nhiều, đau nửa đêm về sáng thì đó là dấu hiệu gợi ý ung thư. Đến giai đoạn nhất định nó gây ra triệu chứng đau như đau đầu, đau lưng, ung thư tụy, thận, ung thư di căn cột sống.
Đau từ dưới trở xuống ung thư cổ tư cung, buồng trứng, ung thư bàng quang. Nếu đau khi quan hệ tình dục thì có thể là ung thư cổ tử cung.
12. Sốt kéo dài, cảm cúm thường xuyên kéo dài liên tục:
Sốt kéo dài có thể bệnh lao, các bệnh miễn dịch như HIV, ung thư vì ung thư khi đó ung thư đã di chuyển di căn sang nơi khác. Ung thư gây sốt giai đoạn sớm, giảm bạch cầu gây sốt. Ung thư di căn từ nguyên phát gây sốt.
13. Gầy và sụt cân.
Đây là giai đoạn muộn nhưng ở Việt Nam bệnh nhân gầy sụt cân cũng không đi khám khi suy kiệt, da bọc xương mới đi khám. Vì thế, bác sĩ khuyên nếu tự nhiên giảm 10 % trọng lượng cơ thể trong 3 tháng thì cần đi khám ngay nếu không có bệnh, không có tai biến gì.
14. Xuất hiện u trên da. 
U trên da như ung thư vú sờ thấy khối u ở vú, ung thư dương vật, ung thư hạch sờ tháy hạch, ung thư phần mềm cũng sờ thấy u. U cứng chắc, độ di động kém, các u lành tính u bã đậu, u mỡ mềm, không đau tức tức và có di động, phát triển chậm.
Ung thư tinh hoàn bên to hơn, ấn đau, chắc cần đi khám
15. Thay đổi bất thường của nốt ruồi. 
Nốt ruồi chảy dịch nhất là nốt ruồi vùng mặt, vùng tiếp xúc với ánh sáng của cơ thể. Nốt ruồi to, đau. chảy dịch, có màu săc thay đổi cần đi khám ngay.
16. Các tổn thương ở vú
Căng tức, có khối bất thường chảy dịch, quầng đỏ cần đi khám ngay vì đó là một trong những dấu hiệu của ung thư vú vì đây là bệnh hàng đầu của nữ giới. Nhất là nhiều người trẻ bị bệnh ung thư vú.
Những gia đình có mẹ, chị em bị ung thư vú thì sắc xuất người đó bị ung thư vú cao. Cần khám các chuyên khoa sản khoa, xét nghiệm gen để phát hiện sớm ung thư vú.
17. Thiếu máu. 
Da xanh, hoa mắt chóng mặt, đau đầu cần xét nghiệm vì có thể là báo hiệu các bệnh ung thư về hệ tạo máu.
18. Viêm loét miệng lâu liền
Có thể là ung thư khoang miệng cần khám sớm, nội soi để xác định, vết loét kéo dài trên 2 tuần cần đi khám.
19. Nuốt khó. 
Biểu hiện của ung thư thực quản. Bất thường về nuốt, bệnh nhân đến đã quá muộn nhất ơ ở bệnh nhân nam giới thuongf xuyên uống rượu mạnh, làm bỏng niêm mạc là tiền đề để gây ra ung thư khoang miệng.
20. Dấu hiệu vàng da l
Các tổn thương ở gan, đường mật, u tụy làm ứ mật gây vàng da, phân bạc màu cần đi khám sức khỏe định kỳ siêu âm gan, tụy nội soi đường tiêu hóa để sàng lọc ung thư gan, tuỵ…



Virus-free. www.avast.com


__._,_.___

Posted by: Lu Giang 

Friday, November 3, 2017

Nước và Tim

n Sunday, October 29, 2017, 4:46:35 PM CDT, Tomy Dang <> wrote:



Subject: Cần đọc kỹ đến cuối bài dù bạn ở tuổi nào

Nước và Tim 
<1509162145067blob.jpg>

Cần đọc kỹ đến cuối bài dù bạn ở tuổi nào

Nhiều người nói rằng họ không muốn uống nước trước khi ngũ để không phải dậy ban đêm đi tiểu. Tôi hỏi bác sĩ tim mạch của tôi vài câu sau đây:

I. Tại sao người ta cần tiểu đêm nhiều lần. Bác sĩ trả lời như sau:

“Khi bạn đứng hay ngồi, trọng lực giử nước ở phần dưới cơ thể bạn. Đó là lý do tại sao chân bạn có thể sưng phù lên. Khi bạn nằm xuống, phần dưới cơ thể và hai quả thận của bạn được ở thế thăng bằng. Lúc dó, hai quả thận thảI nước cùng những cặn bả khác vì lúc đó là lúc phế thải dể dàng nhứt. Nước rất cần thiết để thải những cặn bã trong cơ thể bạn

Lúc nào là lúc thích hợp để uống nước? Câu trả lời là:

Cần uống vào nhừng lúc nhứt định để nước phát huy tối đa tác dụng trong cơ thể bạn:
- 2 ly nước sau khi thức dậy buổi sáng kích hoạt các nội tạng
- 1 ly nước 30 phút trước mỗi bữa ăn trợ giúp tiêu hóa thức ăn
- 1 ly nước trước khi tắm làm dịu các mạch máu giúp máu lưu thông đều
- 1 ly nước trước khi ngũ giúp giúp máu lưu lưu thông đều lên óc hay trở về tim

Uống nước trước khi ngũ còn giúp tránh bị vọp bẻ chân ban đêm. Khi bị vọp bẻ, cơ chân cần nhứt nước và sự ẩm ướt.

II. Còn về tim (thuốc aspirine như chất làm loảng máu)

1. Nếu bạn uống aspirine mỗi ngày, uống vào lúc chiều tối là tốt nhứt. Vì sao? Vì aspirine phát tác tốt vào giửa ngày 24 giờ. Do đó: nếu phần nhiều nhừng cơn đau tim xảy ra vào lúc tưng bửng sáng, thuốc aspirine trong cơ thể bạn sẽ có hiệu lực mạnh nhứt

2. Những viên asprirines có thể còn hiệu lực sau nhiều năm nằm trong tủ thuốc của bạn. Lưu trử lâu ngày, những viên thước ấy có mùi giấm, do đó sao không cất giử chúng trên bàn đầu giường của bạn?

Ngoài những cơn đau ở tay trái, còn có nhiều triệu chứng khác báo hiệu cơn đau tim: những cơn đau mãnh liệt trong càm (và hàm răng), buồn nôn, và đổ nhiều mồ hôi…
Nhưng những triệu chứng ấy xuất hiên ít thôi. Lưu ý: ngay cả trước cơn đau tim, có thể bạn không cảm thấy đau tí nào cả ở ngực

Bất cứ lúc nào nếu bạn thức dậy vì đau mảnh liệt ơ ngực, hảy nuốt ngay tức thì 2 viên aspirins với một ít nước.
Gọi cứu cấp và nói vào điện thoại: “đang cơn đau tim” và đã uống 2 viên aspirins.
NGỒI trên ghế gần cửa ra vào và đợi ban cứu cấp đến.
NHỨT LÀ , KHÔNG ĐƯỢC NẰM !

Bác sĩ tim mạch có tuyên bố một mạng người có thể được cứu sống khi lên cơn đau tim nếu người nhận được thư nầy chuyển tiếp đến 10 người khác
Tôi làm xong. Tới phiên anh đây

(*) Bác sĩ Virend Somers, chuyên khoa tim mách thuộc bệnh viên Mayo

Chuyển tiếp e-mail có thể cứu sống nhiều sinh mạng !!


<1509162145067blob.jpg>
<1509162145067blob.jpg>
__._,_.___

Posted by: Hank Music 

Sự khám phá ra Penicillin.




Show original message

 
Sự khám phá ra Penicillin.
Bác sĩ Nguyễn Ý Đức
Image result for Sự khám phá ra Penicillin.


 Penicillin được Alexander Flemming phát hiện ra một cách rất tình cờ.

Penicillin là kháng sinh đầu tiên mà mà các  nhà y khoa học đã khám phá ra. Cũng như một số các các kết quả nghiên cứu khác, sự tìm ra kháng sinh là một kết quả của sự tình cờ và cực kỳ mới lạ.

Số là một sinh viên y khoa người Anh, Alexander Flemming (1881-1955) có ý định trở thành một y sĩ.

Anh ta làm việc tại phòng  Chủng Ngừa của bệnh viện St Mary London trong vòng 49 năm. Vào năm 1928, một đĩa cấy vi khuẩn bị nhiễm một loại mốc meo, không  phải do bay qua một cửa  mở như đã đoán mà có thể là từ một phòng thí nghiệm đang nghiên cứu  về một loại mốc hiếm. Hộp này bị bỏ quên trong khi Alex đi nghỉ hè ba tuần lễ. Thời tiết mới đầu đủ lạnh để mốc meo mọc rồi lại đủ ấm để vi khuẩn phát triển, đã  giết các vi khuẩn kế cận. Mốc meo đã tiết ra một loại kháng sinh rất mạnh mà Alex đặt tên là “penicillin”.

Tiếp tục nghiên cứu, Alex thấy Penicillin rất công hiệu tiêu diệt các vi khuẩn gây ra nhiều bệnh nhiễm nguy hiểm nhưng không  gây ảnh hưởng gì tới tác dụng của bạch huyết cầu. Anh ta cũng nhận thấy chất này không gây nguy hiểm gì cho các động vật khỏe mạnh.  Tuy nhiên anh đã không dùng kháng sinh này cho các xúc vật đã được cố tình tiếp nhận vi khuẩn độc hại. Lý do thầm kín của quyết định này là sau khi chộn lẫn penicillin với máu trong phòng thí nghiệm, kháng sinh này mất rất nhiều công hiệu. Dù là một chuyên viên cực giỏi, Alex không nhận ra rằng sự việc xảy ra trong phòng thí nghiệm khác với sự việc trong cơ thể. Rồi đến năm 1929, anh ta phổ biến qua loa về kết quả này và chuyển sang nghiên cứu khác, không bao giờ nhắc lại khám phá này nữa.
Image result for Sự khám phá ra Penicillin.

Có lẽ Penicillin không bao giờ trở thành thuốc kháng sinh nếu không có một nhà bác học xuất sắc  nhưng dễ nổi giận người Áo Howard Florey. Vào năm 1935, ở tuổi 37, Howard đã đứng đầu bộ môn Bệnh Lý Học tại Oxford. Tại đây, ông ta đã mời nhà sinh hóa học xuất sắc  người Đức  gốc Do Thái  mới thoát thân khỏi cảnh tù đầy của Đức Quốc Xã là Ernerst Chain. Hai người sát vai nhau tìm kiếm kết quả nghiên cứu khoa học  để về các chất kháng sinh.

Sau khi duyệt xong hơn 200 nghiên cứu, Ernt đọc được kết quả nghiên cứu của Alex. Họ đã có sẵn một mẫu mốc Penicillin notatum và bắt đầu cấy chúng. Ngay sau đó, họ gặp những khó khăn khi tách những chất chính từ lớp mốc meo vì chỉ có 2/triệu là  penicillin nguyên chất. Họ có thể đã bỏ cuộc nếu không có sự tiếp tay của nhà sinh hóa học người  Anh Norman Heatleay khi tìm ra cách chuyển penicillin trở lại trạng thái nước bằng cách thay đổi độ acit của nó.

Trong khi đó thì nước Anh đang có chiến tranh Mặc dù thiếu ngân sách và luôn luôn bị đe dọa bị oanh tạc, các khoa học gia tiếp tục tinh chế dược phẩm và bắt đầu thử dùng dược phẩm này. Vào ngày thứ Bảy, 25 tháng 5 năm năm 1940, họ cấy vào tám con chuột với một lượng vi khuẩn streptococci lớn; bốn con được cho dùng Penicilln. Tới sáng ngày , những chú chuột không được chữa với penicillin đều chết trong khi những con đã được dùng penicillin đều sống và khỏe mạnh. Bình thường Howard rất khiêm nhường,  phải đã kêu lên : ‘ Thật là phi thường’.

Nhận thấy khả năng của dược phẩm mới khám phá, đặc biệt là đối với các chiến binh bị thương trong thế chiến thứ nhì, Howard đã chuyển bộ môn của mình thành cơ sở sản xuất thuốc này. Heatly nhận thấy rằng cái bình đi tiểu tiện-đại tiện tại nhà thương là dụng cụ tốt nhất để nuôi mốc meo penicillin. Sau chót , họ nghĩ là đã có đủ penicillin để thử trên người bệnh. Và cảnh sát viên Albert Alexander được lựa chọn. Anh này mang trên mình những mảng nhiễm trùng rất trầm trọng.Vì có quá ít penicillin, trong ngày đầu chữa trị, các bác sĩ đã phải vớt vát trong nước tiểu số thuốc được thải ra để dùng  cho y vào ngày thứ ba. Chẳng may sau đó thuốc không còn và anh cảnh sát mãn phần.
Sau đó nhóm khoa học gia bắt đầu chữa cho bốn bệnh nhân và họ đã thành công mỹ mãn. Một trong số các khoa học gia nhận thấy không đủ ngân khoản để tiếp tục thử nghiệm, họ cầu cứu tới công ty dược phẩm  British. Chẳng may là khi đó công ty phải lo cung cấp cho nhà nước đang lâm cảnh chiến tranh. Vào tháng Bảy năm 1941, quá thất vọng, hai khoa học gia của nhóm là Norman Heatley và Howard Florey  phải qua Hoa Kỳ cầu cứu.

Nơi đây, Florey gây được sự lưu tâm của ban tham mưu Bộ Canh Nông và được giới thiệu tới cơ sở Northern Regional Resaearch Laboratory ở Peoria, Illinois. Đây là nơi có rất nhiều chuyên gia hạng nhất về cách thức lên men.

Heatley làm việc ở đây mấy tuần lễ với khoa học gia Andrew J. Moyer. Ông này khai thác kết quả nghiên cứu từ khoa học gia Anh tới tối đa nhưng từ chối chia sẻ kết quả nghiên cứu của mình. Tới khi đó thì Hoa Kỳ tham dự vào Thế chiến thứ nhì, Moyer gia tăng sản xuất tới 34 lần và 3 công ty dược phẩm tỏ ý muốn đầu tư.Thấy nguồn lợi quá lớn, chính  phủ Hoa Kỳ cũng nhập cuộc và ngân khoản dành cho dự án này được dành ưu tiên như ngân sách phát triển bom nguyên tử.

Florey trở lại Anh quốc với lời hứa là sẽ có đủ penicillin để nghiên cứu nhưng cay đắng thay là chỉ nhận được có ba mẫu cỏn con và lâm vào cảnh rất giới hạn tại phòng thí nghiệm của mình tại Oxford. Tất cả penicillin  được dành ưu tiên cho quân đội Hoa Kỳ!!
Vào năm 1943, các công ty sản xuất dược phẩm của Anh tung ra thị trường rất nhiều penicillin và đến tháng Năm, Florey sang Bắc Phi và dùng thử kháng sinh này cho các chiến binh  và hết sức thành công. Penicillin cũng chữa khỏi các bệnh lậu mủ và các tướng lãnh đã dùng thuốc để chữa binh sĩ bị bệnh để họ có thể tham dự vào cuộc giải phóng Sicily.

Đến ngày D-Day vào tháng Sáu năm 1944, có vô số kháng sinh để chữa cho quân đội đồng minh bị thương tích Các quốc gia như Ý Đại Lợi, Nhật Bản, Đức chưa bao giờ góp phần vào việc tìm ra penicillin cho nên sau đại chiến một số lớn chiến binh bị thương ở chân tay đều được gửi về điều trị tại quê hương của họ.

Vào năm 1945, bộ ba khoa học gia Alexander Fleming, Howard Florey và Earnest Chain chia nhau giải Nobel vì đã tìm ra penicillin. Dù đóng góp rất lớn trong việc khám phá này nhưng Norman Heatly không nhận được phần thưởng nào ngoại trừ lời khen đãi bôi suông. Andrew Moyer đã giữ kín kết quả các nghiên cứu của mình và xuất bản dưới tên riêng mặc dù các công trình nghiên cứu  căn bản  là của Heatly.Sau đó ít lâu, Moyer xin bản quyền kết quả nhiên cứu vế penicillin tại Anh và thu về cả mầy triệu mỹ kim. Đáng buồn là phải đợi tới tháng Mười năm 1990, Norman Heatly mới được ban cho tước vị danh dự bác sĩ tại Oxford University.
Bác sĩ Nguyễn Ý Đức


__._,_.___

Posted by: Truc Chi 

Thursday, October 26, 2017

Cà Rốt, Nhân Sâm Của Người Nghèo




 
Cà Rốt, Nhân Sâm Của Người Nghèo

Bác sĩ Nguyễn Ý Ðức

Inline images 1
Sâm là món thuốc quý trong y học đông phương mà ngày nay y học thực nghiệm Tây phương cũng phần nào công nhận. Nhưng sâm là dược thảo đắt tiền cho nên dân bạch đinh ít người có cơ hội sử dụng. Và các nhà y học cổ truyền đã khám phá ra một thảo mộc có giá trị tương tự như sâm để thay thế. Ðó là củ cà rốt nho nhỏ, màu đỏ mà các vị lương y này coi như là một thứ nhân sâm của người nghèo (Lương y Lê Tấn Ðức – Việt Nam).
Có lẽ vì là “nhân sâm của người nghèo”, nên cà rốt được tạo hóa đặc biệt ưu tiên ban cho dân chúng ở vùng đất sỏi đá Afghanistan từ nhiều ngàn năm về trước để dân chúng kém tài chính bồi bổ, tăng cường sức khỏe.
Từ mảnh đất nghèo khó đó, cà rốt được các đế quốc La Mã, Hy Lạp khi xưa biết tới giá trị dinh dưỡng cũng như y học Họ mang về trồng làm thực phẩm và để chữa bệnh. Các danh y hai quốc gia này như Hippocrattes, Galen, Diocorides… đã lên tiếng ca ngợi cà rốt vừa là thức ăn ngon, vừa là dược thảo tốt để chữa bệnh cũng như tăng cường khả năng tình dục.
Trải qua nhiều thế kỷ, cà rốt du nhập tới các quốc gia khác trên khắp trái đất và là món ăn ưa chuộng của mọi người dân, không kể giầu nghèo. Người Tây Ban Nha mang cà rốt đến châu Mỹ vào thế kỷ thứ 15, rồi người Anh cũng mang theo khi họ đi chinh phục Mỹ vào thế kỷ thứ 16.
Hiện nay, Trung Hoa đứng đầu về số lượng sản xuất cà rốt, tiếp theo là Hoa Kỳ, Ba Lan, Nhật Bản, Pháp, Anh và Đức. Mỗi năm, Hoa kỳ thu hoạch trên 1,5 triệu tấn cà rốt, hơn một nửa được trồng ở tiểu bang California.
Cà rốt có nhiều mầu khác nhau như trắng, vàng, đỏ và tím đỏ. Loại cà rốt đầu tiên ỏ A Phú Hãn có mầu trắng, đỏ, vàng. Hòa Lan là quốc gia đầu tiên trồng cà rốt màu cam vào khoảng đầu thế kỷ 17.
Mầu của cà rốt tùy thuộc vào một số yếu tố như là: nhiệt độ nóng quá hoặc lạnh quá làm giảm mầu cà rốt; cà rốt thu hoạch vào mùa Xuân và Hạ có mầu xậm hơn là vào mùa Thu và Ðông; tưới nước quá nhiều và nhiều ánh sáng làm giảm mầu cà rốt…
Cà rốt được trồng bằng hạt từ tháng Giêng tới tháng Bảy, nẩy mầm sau hai tuần lễ và có củ trong thời gian từ hai tới ba tháng.
Cà rốt có thể nhỏ xíu bằng đầu ngón tay em bé hoặc dài tới ba gang tay, đường kính bằng cổ tay
Cà rốt là tên phiên âm từ tiếng Pháp carotte. Tên khoa học là Dacus carota. Người Trung Hoa gọi là Hồ La Bặc. Theo họ, loại rau này có nguồn gốc từ nước Hồ, và có hương vị như rau la-bặc, một loại cải của Trung Hoa.
Giá trị dinh dưỡng
Một củ cà rốt cỡ trung bình có 19 mg calci, 32 mg phospho, 233 mg kali, 7 mg sinh tố C, 7 gr carbohydrat, 5 gr đường, 2gr chất xơ, 1gr chất đạm, 6.000mcg sinh tố A, 40 calori, không có chất béo hoặc cholesterol.
Một ly (240ml) nước cà rốt lạnh nguyên chất cung cấp khoảng 59 mg calci, 103 mg phospho, 718 mg kali, 21 mg sinh tố C, 23 g carbohydrat và 18000mcg sinh tố A. Thật là một món giải khát vừa ngon vừa bổ dưỡng.
Cà rốt như thực phẩm
Vị dịu ngọt của cà rốt rất thích hợp với nhiều thực phẩm khác, cho nên có nhiều cách để nấu nướng cà rốt
Cà rốt có thể ăn sống hay nấu chín với nhiều thực phẩm khác, nhất là với các loại thịt động vật. Người viết không dám lạm bàn. Chỉ xin thưa rằng: bò kho mà không có cà rốt thì chẳng phải bò kho. Cảm lạnh mà được một bát canh thịt nạc nấu với cà rốt, đậu hà lan thêm vài nhánh hành tươi, ăn khi còn nóng hổi thì thấy nhẹ cả người. Chả giò chấm nước mắm pha chua, cay, ngọt mà không có cà rốt thái sợi thì ăn mất ngon. Cà rốt cào nhỏ, thêm chút bơ ăn với bánh mì thịt nguội thì tuyệt trần đời…
Dù ăn cách nào, sống hay chín, cà rốt vẫn giữ được các chất bổ dưỡng. Đặc biệt khi nấu thì cà rốt ngọt, thơm hơn vì sức nóng làm tan màng bao bọc carotene, tăng chất này trong món ăn. Nhưng nấu chín quá thì một lượng lớn carotene bị phân hủy.
Cà rốt ăn sống là món ăn rất bổ dưỡng vì nhiều chất xơ mà lại ít calori. Cà rốt tươi có thể làm món rau trộn với các rau khác.
Cà rốt đông lạnh cũng tốt như cà rốt ăn sống hoặc nấu chín, chỉ có cà rốt phơi hay sấy khô là mất đi một ít beta carotene. Cà rốt ngâm giấm đường cũng là món ăn ưa thích của nhiều người.
Ăn nhiều cà rốt đưa đến tình trạng da có màu vàng như nghệ. Lý do là chất beta caroten không được chuyển hóa hết sang sinh tố A cho nên tồn trữ ở trên da, nhất là ở lòng bàn tay, bàn chân, sau vành tai. Tình trạng này không gây nguy hại gì và màu da sẽ trở lại bình thường sau khi bớt tiêu thụ cà rốt.
Nước vắt cà rốt là món thức uống tuyệt hảo
Inline images 5
Rửa sạch cà rốt với một bàn chải hơi cứng, đừng bỏ hết vỏ vì sinh tố và khoáng chất nằm ngay dưới vỏ. Sau khi ép, nên uống ngay để có hương vị tươi mát. Muốn để dành nước cà rốt, nên cho vào chai đậy kín để tránh oxy hóa rồi cất trong tủ lạnh. Nên lựa cà rốt lớn, chắc nịch với mầu vàng đậm hơn là loại vàng nhạt, để có nhiều caroten.
Có thể pha uống chung nước cốt cà rốt với nước trái cam, cà chua, dứa để tạo ra một hỗn hợp nước uống mang nhiều hương vị khác nhau.
Lá cà rốt cũng có thể ăn được, nhưng hơi đắng vì chứa nhiều kali. Lá có nhiều chất đạm, khoáng và sinh tố. Ðể bớt cay, trộn một chút giấm đường. Lá có tính cách sát trùng nên nước cốt lá cà rốt được thêm vào nước súc miệng để khử trùng.
Công dụng y học
Inline images 2
Cà rốt chứa rất nhiều beta carotene, còn gọi là tiền-vitamin A, vì chất này được gan chuyển thành sinh tố A với sự trợ giúp của một lượng rất ít chất béo.
Trong 100 gr cà rốt có 12.000 microgram (mcg) caroten, có khả năng được chuyển hóa thành khoảng 6000mcg vitamin A trong cơ thể. Trong khi đó thì lượng caroten do 100gr khoai lang cung cấp là 6000 mcg, xoài là 1,200 mcg, đu đủ từ 1,200 đến 1,500 mcg, cà chua có 600mcg, bắp su có 300 mcg, cam có 50 mcg caroten…
Nhà dinh dưỡng uy tín Hoa Kỳ Roberta Roberti đã liệt kê một số công dụng của cà rốt đối với cơ thể như: làm tăng tính miễn dịch, nhất là ở người cao tuổi, giảm cháy nắng, giảm các triệu chứng khó chịu khi cai rượu, chống nhiễm trùng, chống viêm phổi, giảm bớt mụn trứng cá, tăng hồng huyết cầu, làm vết thương mau lành, giảm nguy cơ bệnh tim mạch
Bản hướng dẫn về dinh dưỡng của Bộ Canh Nông Hoa Kỳ vào năm 1995 có ghi nhận rằng ‘Các chất dinh dưỡng chống oxy hóa trong thực phẩm thực vật như sinh tố C, carotene, sinh tố A và khoáng selenium đều được các nhà khoa học thích thú nghiên cứu và quần chúng ưa dùng vì chúng có khả năng giảm thiểu rủi ro gây ra ung thư và các bệnh mãn tính khác’
Từ thời xa xưa ở Ấn Độ, Hy Lạp và La Mã, cà rốt, nước ép cà rốt, trà cà rốt đã được dùng để trị bệnh
1- Cà rốt với bệnh ung thư
Beta carotene có tác dụng chống ung thư trong thời kỳ sơ khởi, khi mà các gốc tự do tác động để biến các tế bào lành mạnh thành tế bào bệnh. Beta carotene là chất chống oxi hóa, ngăn chận tác động của gốc tự do, do đó có thể giảm nguy cơ gây ung thư phổi, nhiếp hộ tuyến, tụy tạng, vú và nhiều loại ung thư khác.
Theo nhà thảo mộc học J.L.Hartwell thì cà rốt được dùng trong y học dân gian tại một số địa phương rải rác trên thế giới như Bỉ, Chí Lợi, Anh, Đức, Nga, Mỹ… để trị các chứng ung thư, mụn loét có tính ung thư, chứng suy gan và suy tủy sống.
Kết quả nghiên cứu tại Anh và Ðan Mạch cho hay chất Falcarinol trong cà rốt có thể giảm nguy cơ ung thư. Bác sĩ Kirsten Brandt, giáo sư tại Ðại học Newcastle và là một thành viên của nhóm nghiên cứu cho hay, họ sẽ tiếp tục tìm hiểu coi phải dùng một số lượng là bao nhiêu để hóa chất này có tác dụng ngừa ung thư. Giáo sư Brandt cũng tiết lộ là vẫn ăn cà rốt mỗi ngày.
2- Cà rốt với ung thư phổi
Kết quả nghiên cứu của giáo sư dinh dưỡng Richard Baybutt và cộng sự tại Ðại học Kansas, Hoa Kỳ, cho hay chất gây ung thư benzo(a)pyrene có thể gây ra thiếu sinh tố A trong cơ thể chuột và đưa tới bệnh emphysema. Ông kết luận rằng một chế độ dinh dưỡng có nhiều sinh tố A sẽ bảo vệ cơ thể đối với ung thư phổi và khí thũng phổi (emphysema).
3- Cà rốt với hệ tiêu hóa
Súp cà rốt rất tốt để hỗ trợ việc điều trị bệnh tiêu chẩy, đặc biệt là ở trẻ em. Súp bổ sung nước và các khoáng chất thất thoát vì tiêu chẩy như K, sodium, phosphor, calcium, magnesium.
Một số bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa nhận xét rằng cà rốt làm bớt táo bón, làm phân mềm và lớn hơn vì có nhiều chất xơ. Do công dụng này, cà rốt cũng có thể làm giảm nguy cơ ung thư ruột già
4- Cà rốt với thị giác
Cà rốt không ngăn ngừa hoặc chữa được cận thị hay viễn thị nhưng khi thiếu sinh tố A, mắt sẽ không nhìn rõ trong bóng tối. Cà rốt có nhiều beta caroten, tiền thân của sinh tố A. Ở võng mạc, sinh tố A biến đổi thành chất rhodopsin, mầu đỏ tía rất cần cho sự nhìn vào ban đêm. Ngoài ra, beta caroten còn là một chất chống oxy hóa rất mạnh có thể ngăn ngừa võng mạc thoái hóa và đục thủy tinh thể. Ðây là hai trong nhiều nguy cơ đưa tới khuyết thị ở người cao tuổi.
Chúng ta chỉ cần ăn một củ cà rốt mỗi ngày là đủ sinh tố A để khỏi bị mù ban đêm.
Nhiều người còn cho là cà rốt với số lượng sinh tố A và Beta Carotene lớn còn có khả năng chữa và ngăn ngừa được các chứng viêm mắt, hột cườm mắt, thoái hóa võng mạc…
Một sự trùng hợp khá lạ là khi cắt đôi, củ cà rốt với các vòng tròn lan ra chung quanh trông giống như đồng tử (pupils) và mống mắt (iris). Như vậy phải chăng tạo hóa đã sắp đặt để con người nhận ra giá trị của cà rốt đối với cặp mắt…
5- Cà rốt với bệnh tim
Nghiên cứu tại Ðại học Massachsetts với 13,000 người cao tuổi cho thấy nếu họ ăn một củ cà rốt mỗi ngày thì có thể giảm nguy cơ cơn suy tim tới 60%. Ðó là nhờ có chất carotenoid trong cà rốt.
6- Cà rốt với cao cholesterol
Bác sĩ Peter Hoagland thuộc Bộ Canh Nông Hoa Kỳ cho hay chỉ ăn hai củ cà rốt mỗi ngày có thể hạ cholesterol xuống từ 10-20%.
Thí nghiệm bên Scotland cho thấy tiêu thụ 200 g cà rốt sống mỗi ngày, liên tục trong 3 tuần lễ, có thể hạ mức cholesterol xuống khoảng 11%.
Các nhà nghiên cứu tại Ðài Loan cũng có cùng ý kiến.
7- Cà rốt với bệnh tiểu đường
Theo S Suzuki, S Kamura, tiêu thụ thực phẩm có nhiều carotenoid có thể làm giảm nguy cơ mắc tiểu đường loại 2 bằng cách tăng tác dụng của insulin.
8- Cà rốt với phụ nữ
Với phụ nữ, cà rốt có thể mang tới nhiều ích lợi như làm giảm kinh nguyệt quá nhiều, giảm triệu chứng khó chịu trước khi có kinh, bớt bị chứng viêm âm hộ và nhiễm trùng đường tiểu tiện nhất là giảm nguy cơ loãng xương sau thời kỳ mãn kinh.
Cà rốt trong đời sống
Inline images 3
Các khoa học gia tại Ðại học York bên Anh đã phân tách từ cà rốt một loại chất đạm đặc biệt có thể dùng để chế biến chất chống đông lạnh (antifreeze). Nếu thành công, chất chống đông lạnh này sẽ rất hữu dụng ở trong phòng thí nghiệm để lưu trữ tế bào cho mục đích khoa học cũng như cho việc trồng thực vật khỏi bị đông giá.
Tại phòng thí nghiệm của Ðại học Uwate, Nhật Bản, nhà nghiên cứu Hiroshi Taniguchi đã khám phá ra rằng, một vài loại rau như cà rốt ớt xanh, pumpkins… có thể được sử dụng để chế biến tia laser. Laser hiện nay dược dùng rất phổ biến trong mọi lãnh vực y khoa học.
Trong thế chiến II, phi cơ Ðức quốc Xã thường oanh tạc Luân Ðôn vào ban đêm để tránh bị phòng không Anh bắn hạ. Quân đội Anh lại mới sáng chế ra máy radar để tìm bắn máy bay địch vào ban đêm. Ðể giấu phát minh này, giới chức quân sự Anh nói rằng phi công của họ ăn nhiều cà rốt nên khám phá được máy bay địch rất rõ, ngày cũng như đêm. Quân đội Ðức không tìm hiểu thêm vì tại nước họ cũng có nhiều người tin như vậy. Ðây chỉ là một giai thoại mà thôi.
Lựa và Cất giữ cà rốt
Inline images 4
Mua cà rốt, nên lựa những củ còn lá xanh tươi, củ phải chắc nịch, mầu tươi bóng và hình dáng gọn gàng, nhẵn nhụi Cà rốt càng có đậm mầu cam là càng có nhiều beta caroten.Tránh mua cà rốt bị nứt, khô teo. Nếu cà rốt không còn lá, nhìn cuống coi có đen không. Nếu cuống đen là cà rốt quá già.
Vì đa số đường của cà rốt nằm trong lõi, nên củ càng to thì lõi cũng lớn hơn và ngọt hơn.
Cà rốt là loại rau khỏe mạnh, chịu đựng được điều kiện thời tiết khó khăn nên có thể để dành lâu hơn nếu biết cách cất giữ.
Trước hết là đừng để thất thoát độ ẩm của rau. Muốn vậy, cất cà rốt ở ngăn lạnh nhất của tủ lạnh, trong túi nhựa hoặc bọc bằng giấy lau tay. Ðừng rửa trước khi cất tủ lạnh, vì cà rốt quá ướt trong túi sẽ mau bị hư. Chỉ rửa trước khi ăn. Cất như vậy có thể để dành được hơn hai tuần lễ.
Ðừng để cà rốt gần táo, lê, khoai tây vì các trái này tiết ra hơi ethylene làm cà rốt trở nên đắng, mau hư.
Nếu cà rốt còn lá, nên cắt bỏ lá trước khi cất trong tủ lạnh, để tránh lá hút hết nước của củ và mau hư.
Trước khi ăn, rửa củ cà rốt với một bàn chải hơi cứng. Ngoại trừ khi cà rốt quá già hoặc e ngại nhiễm thuốc trừ sâu bọ, không cần gọt bỏ vỏ.
Cà rốt có thể làm đông lạnh để dành mà vẫn ngon.
Trước hết, phải trụng cà rốt trong nước sôi. Ðây là cách để dành đông lạnh cho tất cả các loại rau. Trụng như vậy sẽ ngăn cản tác dụng làm mất hương vị, cấu trúc của thực phẩm do các enzym có sẵn trong rau.
Sau khi trụng trong nước sôi độ mươi phút, lấy cà rốt ra, cho vào bao nhựa rồi để ngay vào ngăn đông đá.
Kết luận
Inline images 6
Cà rốt là món ăn khá rẻ tiền so với lượng dinh dưỡng quý giá mà rau cung cấp. Nhiều người ít ăn cà rốt chỉ vì thiếu hiểu biết đầy đủ về giá trị dinh dưỡng của thực phẩm này. Mặt khác, tập quán ăn uống vốn được thành hình từ thói quen lâu ngày. Cà rốt là loại cây trồng mới được đưa vào Việt Nam từ thế kỷ trước, do đó đối với phần đông người Việt, nhất là những người ở xa thành phố, vẫn chưa quen thuộc với việc sử dụng cà rốt thường xuyên trong ngày.
Xin nhắc lại một số đặc tính của cà rốt:
– Cà rốt có hương vị thơm ngọt, có thể ăn chung với thực phẩm khác
– Cà rốt có thể ăn sống hoặc nấu chín
– Trẻ em rất thích ăn cà rốt vì hương vị nhẹ nhàng của cà rốt
– Cà rốt sống mang đi cắm trại hoặc ăn giữa ngày snack rất tiện
– Giá cà rốt tương đối rẻ, lại có sẵn quanh năm
– Cà rốt có nhiều sinh tố A, beta caroten, sinh tố A cần cho làn da, mắt, tóc, sự tăng trưởng và phòng chống bệnh nhiễm. Beta caroten có khả năng giảm thiểu các bệnh kinh niên như tim mạch, ung thư
– Cà rốt có nhiều chất xơ, giảm cholesterol và bệnh đường ruột
– Cà rốt cung cấp rất ít calori, nên ăn nhiều không sợ bị mập phì
Nếu biết tận dụng loại thực phẩm này với các đặc tính như trên, chắc chắn chúng ta sẽ nâng cao tình trạng sức khỏe cũng như phòng ngừa được hầu hết các bệnh do thiếu vitamin A.
Bác sĩ Nguyễn Ý Ðức

__._,_.___

Posted by: Truc Chi 

Featured Post

Ung thư đừng để quá muộn: 20 dấu hiệu nên đi khám ung thư

       Ung thư đừng để quá muộn: 20 dấu hiệu nên đi khám ung thư Bác sĩ Trần Quốc Khánh Bệnh viện hữu nghị Việt Đức chia sẻ 20 dấ...

Popular Posts